Wanneer is een destructieve asbestinventaris verplicht?

In Vlaanderen komt asbest nog veel voor in oudere gebouwen. Volgens cijfers van de Vlaamse overheid bevatten gebouwen met bouwjaar vóór 2001 naar schatting ongeveer 2,3 miljoen ton asbesthoudende materialen, verspreid over ongeveer 2,8 miljoen woningen en talloze andere gebouwen. Daarom voert de overheid een actief beleid om Vlaanderen tegen 2040 asbestveilig te maken.

Een belangrijke maatregel in dat beleid is het verplicht inventariseren van asbest. Daarbij wordt vaak gesproken over twee soorten inventarissen: niet-destructieve en destructieve asbestinventarissen. Vooral bij renovatie- of sloopwerken speelt de destructieve inventaris een belangrijke rol.

Wat is een destructieve asbestinventaris?

Een destructieve asbestinventaris is een grondige inspectie waarbij ook verborgen asbestbronnen worden opgespoord. Hierbij mogen constructies gedeeltelijk worden geopend of afgebroken, bijvoorbeeld door:

• vloeren open te breken
• muren of plafonds te openen
• leidingen of isolatiematerialen bloot te leggen

Het doel is om alle asbesthoudende materialen in een gebouw te identificeren, ook diegene die normaal niet zichtbaar zijn tijdens het dagelijkse gebruik.

Aan de andere kant is er ook nog de niet-destructieve inventaris: die beschrijft uitsluitend de zichtbare materialen zonder breekwerken uit te voeren.

Wanneer is een destructieve asbestinventaris verplicht?

In Vlaanderen is een destructieve asbestinventaris verplicht voor de start van sloop- of renovatiewerken waarbij constructies worden opengebroken.

Dit geldt bijvoorbeeld in de volgende situaties:

1. Voor sloopwerken

Wanneer een gebouw geheel of gedeeltelijk wordt gesloopt, moet eerst worden nagegaan welke asbestmaterialen aanwezig zijn. Dankzij een destructieve inventaris kunnen deze materialen veilig en selectief verwijderd worden voordat de sloop begint.

Daarnaast is een sloopopvolgingsplan verplicht in Vlaanderen bij sloop- of ontmantelingswerken waarvoor een omgevingsvergunning nodig is en die een bepaalde omvang overschrijden. Xenadvies werkt voor projecten met zowel residentiële als niet-residentiële gebouwen. De verplichting geldt in de volgende situaties:

• Niet-residentiële gebouwen: vanaf een totaal betrokken bouwvolume van meer dan 1000 m³.
• Residentiële gebouwen: wanneer maximaal 1/3 van het volume een andere functie dan wonen heeft, enkel bij een betrokken volume van meer dan 5000 m³.
• Infrastructuurwerken: bij afbraak of sloop gekoppeld aan aanleg of onderhoud van infrastructuur met een volume van meer dan 250 m³.

💡 Tip: het betrokken volume is de som van de bouwvolumes van alle gebouwen die in dezelfde omgevingsvergunning zijn opgenomen.

2. Voor ingrijpende renovaties

Ook bij renovaties waarbij constructieve delen worden verwijderd (zoals het uitbreken van vloeren, plafonds of daken) moet vooraf een destructieve asbestinventaris worden opgesteld.

3. Bij werken uitgevoerd door werknemers

Werkgevers die renovatie- of sloopwerken laten uitvoeren door werknemers zijn verplicht om vooraf een destructieve inventaris van de werkzone te laten maken. Dit beschermt werknemers tegen blootstelling aan asbestvezels.

Waarom is deze inventaris zo belangrijk?

Asbest vormt een ernstig gezondheidsrisico wanneer vezels vrijkomen. Tijdens sloop- of renovatiewerken is dat risico het grootst, omdat materialen worden beschadigd of verwijderd.

Een destructieve asbestinventaris zorgt ervoor dat:

• alle asbesthoudende toepassingen worden geïdentificeerd
• risicovolle materialen eerst veilig verwijderd worden
• werknemers beschermd blijven tegen blootstelling
• asbest niet terechtkomt in het gewone sloopafval

Op die manier kunnen de werken veilig en volgens de regelgeving worden uitgevoerd.

Het verschil met het asbestattest

Veel eigenaars kennen vooral het asbestattest. Dit attest is sinds 23 november 2022 verplicht bij de verkoop van gebouwen gebouwd vóór 2001.

Het belangrijke verschil:

Bij een asbestattest worden doorgaans geen constructies opengebroken, waardoor verborgen asbest vaak niet wordt opgespoord. In hoofdzaak brengt dit document het aanwezige asbest in kaart zodat de nieuwe eigenaar van de woning hiervan op de hoogte is. 

In het kort

In Vlaanderen komt asbest nog vaak voor in oudere gebouwen, vooral van vóór 2001. Voor sloop- of ingrijpende renovatiewerken is het verplicht om een destructieve asbestinventaris op te stellen. Dit onderzoek identificeert zowel zichtbare als verborgen asbestmaterialen, zodat ze veilig kunnen worden verwijderd en werknemers beschermd blijven. Bij verkoop van een gebouw volstaat een niet-destructief asbestattest, dat enkel zichtbare toepassingen in kaart brengt. Voor grotere sloopprojecten vormt de destructieve inventaris bovendien de basis voor een sloopopvolgingsplan, dat wettelijk verplicht is vanaf bepaalde bouwvolumes.