De 5 meestvoorkomende veiligheidsrisico’s in de bouw

De bouwsector blijft een van de sectoren met de meeste arbeidsongevallen. Recente cijfers van onder andere Fedris en de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg tonen aan dat de meeste incidenten terug te leiden zijn tot een beperkt aantal terugkerende risico’s op de werf.

In dit artikel overlopen we de 5 meest voorkomende veiligheidsrisico’s én leggen we uit welke rol veiligheidscoördinatie speelt in het voorkomen ervan.

1. Valgevaar van hoogte

Vallen van daken, stellingen of ladders blijft één van de grootste oorzaken van ernstige ongevallen in de bouw. Denk aan werken op hellende daken, open vloerplaten of niet-afgeschermde randen.

Hoe helpt veiligheidscoördinatie?
Een veiligheidscoördinator controleert of collectieve beschermingsmaatregelen aanwezig zijn, zoals leuningen, valnetten of correcte stellingen. Daarnaast wordt ook het gebruik van persoonlijke bescherming (zoals harnassen) opgevolgd.

2. Vallende voorwerpen

Op een werf waar meerdere aannemers actief zijn, is het risico op vallend materiaal reëel: gereedschap, bouwafval of constructieonderdelen.

Hoe helpt veiligheidscoördinatie?
De coördinator ziet toe op een veilige organisatie van de werf: afgebakende zones, correcte opslag van materialen en duidelijke afspraken tussen aannemers om risico’s te beperken.

3. Struikel- en slipgevaar

Losliggende kabels, slecht opgeruimde materialen of oneffen ondergronden zorgen dagelijks voor kleine en grote ongevallen.

Hoe helpt veiligheidscoördinatie?
Orde en netheid zijn belangrijke aandachtspunten tijdens werfcontroles. De veiligheidscoördinator controleert of looproutes vrij zijn en of materialen correct worden opgeslagen.

4. Elektrische risico’s

Tijdelijke installaties, beschadigde kabels of foutieve aansluitingen kunnen leiden tot elektrocutie of brand.

Hoe helpt veiligheidscoördinatie?
De coördinator controleert of elektrische installaties correct buiten spanning worden gezet wanneer nodig en of ze voldoen aan de wettelijke veiligheidsvoorschriften. Ook tijdelijke werfaansluitingen worden geëvalueerd.

5. Blootstelling aan stof en gevaarlijke stoffen

Bij slijpwerken, afbraak- of isolatiewerken komen vaak schadelijke stoffen vrij. Denk bijvoorbeeld aan kwartsstof of asbestdeeltjes.

Hoe helpt veiligheidscoördinatie?
De veiligheidscoördinator ziet toe op maatregelen zoals stofbeperking, ventilatie en het gebruik van beschermingsmiddelen. Ook wordt nagegaan of de juiste procedures gevolgd worden bij risicovolle materialen.

Wanneer is een veiligheidscoördinator verplicht? 

Het aanstellen van een veiligheidscoördinator is verplicht wanneer minstens 2 aannemers werken uitvoeren op dezelfde werf, zelfs wanneer deze aannemers nooit gelijktijdig op de werf aanwezig zijn. Deze regeling geldt tijdens de ontwerpfase en de verwezenlijkingsfase van het project. 

Wie stelt de veiligheidscoördinator aan? 

Het aanstellen van een veiligheidscoördinator kan, afhankelijk van de grootte van de werf, gebeuren door de opdrachtgever of de architect:

1. Is uw werf gelijk of groter aan 500 m²? Dan stelt de opdrachtgever een coördinator aan die gecertificeerd moet zijn.
2. Is uw werf kleiner dan 500 m²? Dan stelt de architect iemand aan. De aannemer kan zelf de functie van veiligheidscoördinator opnemen op de werf tijdens de verwezenlijkingsfase. 

Wat is de taak van een veiligheidscoördinator?

Een veiligheidscoördinator is iemand die het getuigschrift veiligheidscoördinator behaalde via een erkend instituut in Vlaanderen. Deze persoon zorgt ervoor dat het risico op arbeidsongevallen op bouwwerven tot een minimum beperkt wordt. Concreet zal deze erkende deskundige de werf aftoetsen op de wettelijke veiligheidsvoorschriften, zoals de voorbeelden hieronder:

1. Verspreiding van stof
2. Geschiktheid werfafsluiting
3. Bereikbaarheid voor de hulpdiensten
4. Opgeruimde materialen/gereedschap
5. Struikelgevaar
6. Aanwezigheid sanitaire unit
7. Aanwezigheid leidingwater
8. Buitenwerkingsstelling van het elektrische circuit
9. Gebruik veiligheidsschoenen/veiligheidshelm