Wat betekent BACS?

In Vlaanderen worden steeds meer niet-residentiële gebouwen geconfronteerd met strengere energie- en automatisatieverplichtingen. Eén van de belangrijkste begrippen daarin is BACS, wat staat voor Building Automation and Control System of in het Nederlands: gebouwautomatisering en controlesysteem.

BACS maakt deel uit van de Europese energieprestatieregelgeving voor gebouwen (EPBD) en is in Vlaanderen opgenomen in het energiedecreet. Het doel is om het energieverbruik van gebouwen beter te monitoren, te sturen en structureel te verlagen.

Wat is BACS?

Een BACS is een slim regelsysteem dat de technische installaties van een gebouw automatisch aanstuurt en opvolgt. Het gaat hierbij vooral om systemen zoals verwarming, koeling, ventilatie en soms ook verlichting.

Concreet zorgt BACS ervoor dat een gebouw niet “blind” draait, maar dat er continu inzicht en sturing is op het energieverbruik. Het systeem kan bijvoorbeeld inefficiënties detecteren, installaties automatisch bijsturen en het binnenklimaat optimaliseren.

Volgens de Vlaamse energie- en klimaatregelgeving moet een BACS minstens volgende functies ondersteunen:

• Continu energieverbruik monitoren en analyseren
• Inefficiënties in installaties detecteren
• Automatische sturing van technische systemen
• Rapportering aan de gebouwbeheerder

Het is dus geen klassieke thermostaat, maar een geïntegreerd beheerssysteem dat op gebouwniveau werkt.

Praktijkvoorbeeld

Stel je een kantoorgebouw in Vlaanderen voor met een gezamenlijke verwarmings- en koelinstallatie van 450 kW, wat betekent dat het onder de BACS-verplichting valt. In dit gebouw zorgt een Building Automation and Control System ervoor dat verwarming, koeling en ventilatie automatisch worden aangestuurd per zone, afhankelijk van bezetting, temperatuur en CO₂-niveaus. Vergaderzalen worden bijvoorbeeld automatisch minder geventileerd wanneer ze niet in gebruik zijn, terwijl werkruimtes continu worden geoptimaliseerd op comfort en energieverbruik. De gebouwbeheerder krijgt via een centraal dashboard realtime inzicht in het energieverbruik en ontvangt meldingen wanneer installaties niet optimaal functioneren, zoals een ventilatiesysteem dat ’s nachts blijft draaien.

BACS-verplichtingen in Vlaanderen

De verplichting voor BACS geldt enkel voor niet-residentiële gebouwen en is gekoppeld aan het vermogen van de technische installaties.

Vanaf 2026 geldt:

• • BACS is verplicht voor gebouwen met een verwarmings- of koelinstallatie (of gecombineerd systeem) met een nominaal vermogen > 290 kW
• Dit geldt zowel voor bestaande als nieuwe gebouwen. De verplichting maakt deel uit van de Vlaamse implementatie van de Europese EPBD-richtlijn.

Vanaf 2030 wordt de drempel verlaagd naar > 70 kW

Waarom wordt BACS verplicht?

De Vlaamse overheid koppelt BACS rechtstreeks aan de klimaat- en energiedoelstellingen. Grote technische installaties zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het energieverbruik in gebouwen. Zonder automatische monitoring gaat er vaak veel energie verloren door suboptimale instellingen of verouderde sturing.

Door BACS verplicht te maken wil men:

• Het energieverbruik structureel verlagen
• CO2-uitstoot reduceren
• Gebouwen beter monitoren en beheren
• De stap zetten naar volledig energie-efficiënt vastgoedbeheer

In het kort

BACS staat voor Building Automation and Control System. Het is een slim regelsysteem dat de technische installaties van een gebouw automatisch aanstuurt en opvolgt. Het gaat hierbij vooral om systemen zoals verwarming, koeling, ventilatie en soms ook verlichting.

Vanaf 2026 geldt de verplichting voor installaties boven 290 kW, met een verdere verstrenging naar 70 kW tegen 2030. In combinatie met het EPC niet-residentieel vormt BACS een belangrijk onderdeel van hoe gebouwen in de toekomst worden beoordeeld en beheerd.