Wie een nieuwe stal, loods of serre bouwt of een bestaand bedrijfsgebouw verbouwt, krijgt al snel de vraag: is dit project EPB-plichtig? Voor landbouwgebouwen is het antwoord minder eenvoudig dan bij een woning. De Vlaamse energieprestatieregelgeving kijkt niet alleen naar het soort gebouw, maar vooral naar wat er binnen gebeurt en hoeveel energie dat vraagt. In dit artikel zetten we op een rij hoe het zit.
Eerst even de basis
De EPB-regelgeving geldt voor bouwprojecten waarvoor een omgevingsvergunning of melding nodig is en waarbij het gebouw verwarmd of gekoeld wordt. Sinds 1 januari 2015 is de regelgeving niet langer beperkt tot gebouwen die verwarmd worden voor mensen. Ook gebouwen die verwarmd of gekoeld worden voor dieren of gewassen kunnen dus onder EPB vallen. Daarom maakt de regelgeving voor landbouwgebouwen een onderscheid in verschillende groepen.
Groep 1: landbouwgebouwen met een lage energiebehoefte
De meeste landbouwgebouwen vallen in deze groep. Ze zijn volledig vrijgesteld van de EPB-plicht. Denk aan een machine- of tractorloods, een opslagplaats voor gewassen of een stal zonder klimaatregeling.
⚠️ Let op: deze vrijstelling geldt voor alle landbouwgebouwen die niet thuishoren in de energie-intensieve categorieën hieronder. Het is dus niet de naam van het gebouw die telt, wel het gebruik.
Groep 2: stallen voor varkens of pluimvee en energie-intensieve gebouwen voor plantaardige producten
Deze gebouwen zijn wel EPB-plichtig, maar ze moeten aan een aangepaste, eenvoudigere set eisen voldoen dan een gewoon niet-residentieel gebouw. Het gaat om:
- Stallen voor varkens of pluimvee.
- Gebouwen voor energie-intensieve productie, bewaring of primaire behandeling van plantaardige producten, bijvoorbeeld een gekoelde bewaarplaats voor aardappelen, uien of wortelen, of een witloofforcerie.
Voor deze gebouwen gelden onder meer deze eisen:
- Nieuwe, vernieuwde en nageïsoleerde daken: U-waarde van maximaal 0,40 W/m²K.
- Nieuwe en vernieuwde muren die niet in contact staan met de grond: U-waarde van maximaal 0,40 W/m²K.
- Nieuwe en vernieuwde ramen, deuren en poorten: de eisen uit bijlage VII van het Energiebesluit.
Voor ventilatie geldt een opvallende uitzondering. Verblijfsruimten voor dieren en ruimten voor energie-intensieve bewaring of productie van plantaardige producten zijn vrijgesteld van de ventilatie-eisen. Andere ruimten in het gebouw moeten wel voldoen aan de ventilatie-eisen uit bijlage X van het Energiebesluit.
Groep 3: serres voor warme teelten
Voor serres waarin warme teelten gekweekt worden, gelden slechts twee eisen:
- Er moet minstens één energiescherm geplaatst worden over de volledige oppervlakte van de serre. Dat scherm mag doorzichtig of ondoorzichtig zijn.
- Er moet een klimaatcomputer geïnstalleerd worden die het nodige vocht- en CO2-gehalte haalt met een zo laag mogelijk energieverbruik.
Isolatie-eisen of een E-peil zoals bij andere gebouwen zijn hier dus niet van toepassing.
Een bureautje of kleedruimte in de loods
Veel landbouwgebouwen hebben een kleine, afgezonderde ruimte, zoals een bureau of een kleedruimte. Is die ruimte kleiner dan 50 m² bruikbare vloeroppervlakte en ligt ze in een landbouwgebouw, dan valt ze niet onder de EPB-plicht.
En de bedrijfswoning?
De vrijstellingen en aangepaste eisen gelden voor landbouwgebouwen, niet voor de woning op het erf. Bouw of verbouw je de bedrijfswoning, dan gelden de gewone EPB-regels voor woningen.
Wat betekent dit in de praktijk?
Laat bij de opmaak van je bouwplannen al nagaan in welke groep je project valt. Voor de energie-intensieve gebouwen en serres moet de EPB-verslaggever van bij de start betrokken zijn, zodat de isolatie, schermen en klimaatregeling meteen correct ingepland worden. Valt je gebouw onder een vrijstelling, bewaar dan de stukken die dat aantonen. Werd een project ten onrechte als EPB-plichtig geregistreerd in de energieprestatiedatabank, dan kan de EPB-verslaggever contact opnemen met het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA). Deze regels gelden ook voor bouwaanvragen vanaf 1 januari 2027.
Samengevat
| Type landbouwgebouw | EPB-plichtig? | Wat moet er gebeuren? |
| Landbouwgebouw met lage energiebehoefte (machineloods, opslag gewassen, stal zonder klimaatregeling) | Nee | Niets, wel bewijsstukken bewaren |
| Bureau of kleedruimte onder 50 m² in een landbouwgebouw | Nee | Niets |
| Stal voor varkens of pluimvee | Ja, met aangepaste eisen | Daken en muren max. 0,40 W/m²K, ramen en poorten volgens bijlage VII, dierenverblijven vrijgesteld van ventilatie-eisen |
| Energie-intensieve bewaring, productie of primaire behandeling van plantaardige producten | Ja, met aangepaste eisen | Daken en muren max. 0,40 W/m²K, ramen en poorten volgens bijlage VII, bewaar- en productieruimten vrijgesteld van ventilatie-eisen |
| Serre voor warme teelten | Ja, met aangepaste eisen | Energiescherm over de volledige oppervlakte en een klimaatcomputer |
| Bedrijfswoning | Ja | Gewone EPB-eisen voor woningen |
EPB-verslaggeving in Vlaanderen | XenadviesEPB-verslaggeving is verplicht bij nieuwbouw en verbouwingen met bouwvergunning en beperkt het energieverbruik voor een duurzaam binnenklimaat.
|
