Een dak met asbestcementen golfplaten of leien is in Vlaanderen nog altijd een vertrouwd beeld, op woningen, garages, tuinhuizen en stallen. Na een paar decennia staat er vaak mos op, ziet het er grauw uit en ontstaat de reflex om het dak even op te knappen. Net daar loopt het vaak mis: veel van die goedbedoelde ingrepen zijn in Vlaanderen niet toegelaten.
Waarom is een asbestdak een aandachtspunt?
Asbestcement bevat asbestvezels die stevig in het materiaal gebonden zitten. Zolang het materiaal intact is, is het risico beperkt. Maar volgens OVAM begint een asbestcementen dak na ongeveer 20 jaar te verweren, en is het meestal na zo'n 30 jaar aan vervanging toe. Door verwering, beschadiging of bewerking komen vezels vrij, en die vormen een gezondheidsrisico wanneer ze worden ingeademd. Veel mos op het dak is volgens OVAM een teken dat vervanging aan de orde is.
De meest voorkomende ingrepen die niet mogen
- Ontmossen en reinigen. OVAM is hier duidelijk: elke vorm van reinigen en ontmossen van een asbestcementen dak is verboden. Reinigen beschadigt het oppervlak en laat vezels vrijkomen. Dat geldt ook voor het "even afspuiten" met een hogedrukreiniger.
- Afschuren, boren, zagen of slijpen. Machines met een hoge druk of hoge rotatiesnelheid, zoals boormachines, schuurmachines, zaag- en slijpschijven, persluchtcompressoren en hogedrukreinigers, horen niet thuis op asbesthoudend materiaal. Ze vermalen het materiaal en verspreiden vezels in de omgeving.
- Hercoaten of overschilderen. Een nieuw laagje coating lijkt een eenvoudige manier om het dak er weer fris te laten uitzien, maar het voorbehandelen (reinigen, ontmossen, afschuren) is net wat niet mag. Bovendien verplaatst het het probleem alleen naar later.
- Een overdak plaatsen. Een nieuw dak over het oude asbestdak leggen, lijkt sneller en goedkoper dan verwijderen. OVAM verbiedt echter het plaatsen van overzetdaken en andere constructies op asbestcementen dak- of gevelbedekking wanneer het asbest daarbij beschadigd wordt. Asbest opnieuw inkapselen met nieuwe materialen is enkel tijdelijk toegelaten, in afwachting van verwijdering.
- Zonnepanelen monteren. Voor zonnepanelen moet je boren, nagelen of beugels bevestigen, en daarbij raakt het asbestcement beschadigd. Het plaatsen van zonnepanelen op een asbestcementen dak is daarom niet toegelaten. Wie zonnepanelen wil, verwijdert dus eerst het asbestdak.
- Regenwater opvangen en gebruiken. Regenwater van een asbestdak bevat deeltjes van het dak. OVAM raadt af om dat water te gebruiken voor de tuin of voor huishoudelijke schoonmaak.
- Oude golfplaten hergebruiken. Sinds 2001 is het hergebruik van asbesthoudende golfplaten verboden, ook voor een kippenhok of als afdak voor brandhout.
En in Brussel en Wallonië?
De verschillen tussen de gewesten zitten vooral in de aanpak bij werken. In Brussel moet asbest worden verwijderd vóór elke ingreep die het materiaal beschadigt of kan beschadigen, zowel bij volledige als gedeeltelijke afbraak. In Wallonië moeten asbesthoudende materialen waar van toepassing worden verwijderd, op een manier die het vrijkomen van stof beperkt. In Vlaanderen ligt de nadruk op een bijna volledig verbod op ingrepen aan het dak zelf, gecombineerd met een duidelijk afbouwbeleid.
Wat zijn de Vlaamse ambities?
De Vlaamse overheid wil Vlaanderen stap voor stap asbestveilig maken. Volgens OVAM is het doel om tegen 2034 de asbesttoepassingen met het hoogste risico te verwijderen, waaronder asbestcementen dak- en gevelbekleding, en om tegen 2040 alle gebouwen van voor 2001 asbestveilig te hebben. Dat zijn beleidsdoelstellingen, geen individuele wettelijke deadlines, maar ze geven wel duidelijk de richting aan.
Weten wat er op je dak ligt
Voor je beslist wat je met je dak doet, is het belangrijk om te weten welke asbesthoudende materialen er aanwezig zijn en in welke staat ze verkeren. Precies dat brengt het asbestattest in kaart. Bij de verkoop van een gebouw van voor 2001 is een asbestattest in Vlaanderen al verplicht sinds 23 november 2022, en tegen 2032 moet elke eigenaar van zo'n gebouw er een hebben. Het attest geeft ook advies over veilig beheer of verwijdering.
In het kort
| Ingreep op een asbestdak | Toegelaten in Vlaanderen? |
| Ontmossen of reinigen (ook met hogedrukreiniger) | Nee |
| Afschuren, boren, zagen of slijpen | Nee |
| Hercoaten of overschilderen | Nee, de nodige voorbehandeling mag niet |
| Overdak of andere constructie erop plaatsen | Nee, enkel tijdelijke inkapseling in afwachting van verwijdering |
| Zonnepanelen monteren | Nee |
| Regenwater van het dak gebruiken | Afgeraden |
| Oude golfplaten hergebruiken | Nee, verboden sinds 2001 |
| Asbestattest laten opmaken | Verplicht bij verkoop (gebouwen van voor 2001), voor elke eigenaar tegen 2032 |
Wanneer heb ik een asbest attest nodig? | XenadviesEen asbestattest toont aanwezigheid van asbest in een woning. Sinds 23 november 2022 verplicht bij overdracht van woningen gebouwd vóór 2001.
|
